Esperheide en de gemeenteraad van Eindhoven

Arnold Raaijmakers, lid van de gemeenteraad van Eindhoven, doet op dit moment onderzoek naar de ontsluiting van Blixembosch-Noordoost. Uit zijn voorlopige bevindingen, en uit contacten met andere raadsleden, bleek dat de gemeenteraad nog niet goed op de hoogte is van wat zich eerder heeft afgespeeld.

Hieronder vind je een inhoudelijke reactie van buurtbewoners uit de Sprookjesbuurt op de voorlopige bevindingen van raadslid Arnold Raaijmakers. Andere buurtbewoners willen we graag uitnodigen ons relaas waar nodig aan te vullen of te corrigeren.

Om het volledige dossier niet nog eens dunnetjes over te doen, beperken we ons tot twee categorieën hete hangijzers: belangrijke feiten die Arnold Raaijmakers nog niet heeft genoemd en (voorlopige) conclusies die ons onjuist lijken.

Kwesties die meer samenhangen met de gemankeerde invulling van burgerparticipatie, laten we even buiten beschouwing. Het niet en daarna slecht informeren van de direct belanghebbenden, onder meer met een gemeentelijke website die bewoners meer dan een halfjaar met onjuiste informatie op het verkeerde been zet en het spreekverbod dat de gemeente de wijkvereniging oplegde, blijven kwalijke zaken. Totdat een hogere instantie om een oordeel wordt gevraagd, zijn ze helaas van het type: gedane zaken nemen geen keer.

1. Nut en noodzaak

Ingenieursbureau DGMR komt in essentie tot dezelfde conclusie als eerder de gemeente Eindhoven. Inhoudelijk zijn de deskundigen het over de hoofdlijnen eens. De ontsluitingen die oorspronkelijk waren opgenomen in de eerste ontwerpen van de nieuwbouwwijk Blixembosch-Noordoost, blijken niet alleen toereikend maar zelfs beter dan een nieuwe ontsluitingsweg parallel aan Esperheide. De noodzaak voor deze ontsluiting ontbreekt: dat concludeerde de gemeente en dat bevestigt een gerenommeerd onderzoeksbureau.

Wat velen niet begrijpen, en ook nooit is opgehelderd door de gemeente, is waarom er dan toch meer dan 1,6 miljoen euro moet worden uitgegeven aan een slechter alternatief. De toetsbaar betere eerste ontsluitingsvariant kost maar 300.000 euro, vooral voor infrastructurele verbeteringen van onder meer Sprookjesbosch. Hoewel algemeen nut een politieke keuze is, kunnen we ons nuttigere bestemmingen van dergelijke investeringen voorstellen.

2. Verzwijgen onwelgevallige bevindingen

a. Het college heeft drie discutabele punten uit het onderzoek van DGMR aangegrepen om het in de spreekwoordelijk bureaula te laten verdwijnen: dit hoeft de raad niet te weten. Daarmee verdwijnen echter tientallen steekhoudende argumenten die tegen de ontsluiting via Esperheide spreken uit beeld.

b. Wethouder Mary Fiers heeft hiermee tevens twee kansen om tot een betere oplossing te komen laten liggen. Ten eerste heeft zij de middelen en bevoegdheden om de punten die discutabel zijn zelf nader te (laten) onderzoeken; sterker nog, zij heeft de gemeenteraad eerder toegezegd ontsluitingsalternatieven nader te onderzoeken. Ten tweede kan zij een vakinhoudelijke discussie tussen onafhankelijke deskundigen en haar ambtenaren op gang brengen om tot een betrouwbaar compromis te komen.

Vanwege beperkte gezinsbudgetten konden wij DGMR slechts drie ontsluitingsvarianten laten onderzoeken. Daarvan blijken er al twee beter dan de ontsluiting via Esperheide. We mogen dus niet uitsluiten dat er nog betere alternatieven zijn, alleen zullen die daartoe wel moeten worden onderzocht. In haar rapportage dringt DGMR mede daarom bij herhaling aan op nader onderzoek. Ook dit is een conclusie die nadrukkelijk genoemd moet worden.

3. Selectieve presentatie van informatie

Tijdens ons gesprek met de twee projectleiders Chris van Valburg en Herman Zoetmulder en verkeersplanoloog Bas Braakman van de gemeente kwam ons een essentieel feit ter ore dat ook de raad zou moeten horen. Het huidige verkeersmodel van de gemeente is ontoereikend om voertuigbewegingen op straat- en buurtniveau in kaart te brengen. Het model kan alleen voorspellingen doen over verplaatsingen tussen wijken en de grootste verkeersaders, bijvoorbeeld de Kennedylaan.

Dit is niet zomaar “een feit waarmee we moeten leven”. Het is juist kritiek geworden om twee redenen:

a. Wethouder Mary Fiers bericht de gemeenteraad en bewoners van Blixembosch dat alle mogelijke ontsluitingsvarianten zijn onderzocht. Haar ambtenaren zeggen dat zij daartoe niet in staat zijn. Deze twee stellingen zijn onverenigbaar.

b. Het positief advies van de Wijkvereniging Blixembosch, nadrukkelijk vermeld in het tussenbesluit, blijkt achteraf van nul en generlei waarde. Uitsluitend op grond van de voorspelde verkeersbewegingen die toenmalig projectleider Van Valburg voorlegde, heeft de Commissie Verkeer haar voorkeur uitgesproken voor de Esperheide-variant. Dit advies is daarna integraal overgenomen door het Leefbaarheidsteam, vereenvoudigd gezegd op grond van de idee “minder auto’s is meer leefbaarheid”. Nadat beide commissies het eens waren, sprak tot slot het bestuur haar goedkeuring uit. Dit alles dus op grond van een plaatje met onzinnige getallen (opgenomen in onze presentatie).

De (gemanipuleerde) wijkvereniging werd zo als legitimatie misbruikt om instemming van de gemeenteraad met dit plan te forceren. Saillant detail is dat beide commissies van de wijkvereniging sindsdien deels uiteen zijn gevallen. Commissieleden die zich niet met deze gang van zaken konden verenigen, zijn opgestapt.

De discutabele werkwijze van vooral projectleider Van Valburg wordt achteraf niet bepaald op prijs gesteld: eerst goochelen met cijfers en vervolgens de uitkomst verbergen met een spreekverbod. Het ligt dus in de lijn der verwachting dat zijn opvolger Zoetmulder fouten zal ontkennen.

4. Milieu en leefbaarheid

Ingenieursbureau DGMR heeft milieu en leefbaarheid in ruime zin onderzocht en daarbij gekeken naar effecten op geheel Blixembosch. De gemeente Eindhoven stelt dat zij milieu en leefbaarheid ook heeft onderzocht, maar nadere bestudering van de ambtelijke stukken leert dat zij daarbij geheel anders opereert: vrijwel alle onderzoek van de gemeente is gericht op de ontwikkeling van nieuwbouw, niet op de bestaande bouw. Het enige dat de gemeente in wezen voor de bestaande bouw heeft getoetst, is of er nog wordt voldaan aan de geluidsnormen.

Het onderzoek van DGMR kan derhalve niet zomaar worden vergeleken met onderzoek van de gemeente; dat is appels met peren vergelijken. Het verschaft daarom wel degelijk nieuwe inzichten op grond waarvan de wethouder stelde bereid te zijn een eerder besluit te heroverwegen.

5. Uitvoering en handhaving

a. Plannen maken en goedkeuren is één, maar ze moeten daarna ook uitvoerbaar zijn. Dan blijkt dat de gemeente Eindhoven niet uitblinkt in het handhaven van besluiten. De huidige verkeersproblematiek in Blixembosch wordt vooral veroorzaakt doordat er over grotere afstanden, onder meer op Sprookjesbosch, structureel 50 tot 70 kilometer per uur wordt gereden waar maximaal 30 is toegestaan. Wrang is dat er helemaal geen noodzaak is Sprookjesbosch verder te ontzien als de gemeente een staand besluit voor de verandering eens handhaaft.

b. Volgens verkeersdeskundigen uit andere gemeenten is een weg parallel aan Esperheide een ongelukkige variant: op een rechte weg door onbewoond gebied loopt de snelheid al gauw op tot meer dan 80 km per uur. Een van de weinige milieu-aspecten die de gemeente wel heeft onderzocht, is de geluidshinder voor bestaande bouw; in die schattingen gaat zij er echter van uit dat zij in staat is de snelheid waar nodig te beperken tot 30 km per uur, een onrealistische aanname.

Van haar eerdere ontwerpfouten leert de gemeente kennelijk niet. Opnieuw tekent men een lange weg vanuit het zuidelijkste puntje van de wijk helemaal naar het noorden. Een nieuwe weg van bijna 2 km door praktisch niemandsland die puur en alleen bedoeld is om een nieuwe buurt te ontsluiten en waarbij de bestaande (en voor het doel prima geschikte) infrastructuur wordt genegeerd, is per definitie een pertinent geforceerde oplossing en een bange keuze.

Destijds heeft de gemeente er onvoldoende rekening mee gehouden dat Blixembosch een wijk van tweeverdieners zou worden, met veel meer autobewegingen. Nu kan de gemeente nog weinig zinnigs zeggen over de verwachte demografische samenstelling van de nieuwbouwbuurten in Blixembosch-Noordoost en Blixembosch-Noordwest.

6. Methodologie

Het onderzoek van DGMR is verifieerbaar en falsifieerbaar: het past twee erkende en aanbevolen methoden toe van respectievelijk TNO en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Voor onderzoeken van de gemeente Eindhoven geldt dat niet; die eindigen meestal in ontoetsbare memo’s en PowerPoint-presentaties. Alleen al op fundamenteel-wetenschappelijke gronden is het onderzoek van DGMR niet slechts relevant maar zelfs relevanter.

Daarnaast mag men, als burger maar ook als raadslid, verwachten dat een gemeente een advies van de VNG niet zomaar naast zich neerlegt.

7. Breder perspectief

De gemeente en het college beperken de discussie tot dit ontsluitingsalternatief, maar scheppen daarmee een beeld dat veel mooier lijkt dan het in werkelijkheid is.

Niet alleen Esperheide zal met deze variant worden aangesloten op het noordelijkste viaduct over de Kennedylaan, waardoor de onhandige verkeerssituatie hier nog verder verslechtert. Aan de andere zijde van de Kennedylaan wordt het industrieterrein in omvang meer dan verdubbeld, zodat ook van oostzijde de verkeersdruk op hetzelfde viaduct toeneemt. Daarnaast komen er nog eens 500 woningen in Blixembosch-Noordwest, wat tot nog meer verkeer leidt op de Tempellaan en aansluitend het viaduct. Dit leidt nu al tot grote onrust onder bewoners van De Tempel, zo bleek tijdens een voorlichtingsavond.

Het buiten beschouwing laten van deze ontwikkelingen is een bewust versmald perspectief dat leidt tot voorbarige conclusies die hooguit tijdelijk goed uitkomen. Het is aan de gemeenteraad om zich te buigen over de ontwikkeling van Eindhoven-Noord, alleen wordt dat bemoeilijkt als het college het doet voorkomen alsof hier sprake is van een lokaal probleem waarvan alleen een handvol bewoners van de Sprookjesbuurt last heeft.

In dat licht moeten we het instellen van een klankbordgroep die zich uitsluitend over het entreegebied bij het viaduct mag buigen tot slot vooral zien als een schijnbeweging die de schone schijn van burgerparticipatie hoog moet houden.

Ward van der Put,

namens bewoners van de Sprookjesbuurt